Thuusink-Jaan

Jan Woertel, alias Thuusink-Jaan, werd geboren op het oude erve Mas in Radewijk. Hij kwam op 5 augustus 1884 ter wereld als zoon van Harm Woertel of Woerthuis en Aaltjen Theusink. Hij was timmerman van beroep, hij had dat vak geleerd bij Beckhuis in het Duitse Uelsen. Zoals alle jonge jongens begon hij als zogenaamde krullenjongen. Je moest dan allerlei klusjes voor de echte vaklieden doen, zoals houtkrullen opruimen en jenever halen als er een belangrijk hoogtepunt tijdens de bouw was bereikt. Jenever noemde men ook wel foezel of Emmelkamper Zeupie.

 

Jan Woertel, tweede van links, met collega’s aan ’t werk voor aannemersbedrijf Beckhuis in Uelsen.

 

Als volleerd timmerman bleef hij zijn oude baas trouw en werkte daardoor veel over de grens. Daar ook leerde hij zijn vrouw Hinderkien ten Bosch uit Egge kennen. Ze trouwden in 1913 en gingen wonen in een nieuwe woning aan de Radewijkerweg. Het boerderijtje werd door Thuusink-Jaan, met hulp van andere vakmensen, zelf gezet. Het huis stond op ongeveer zes hectare grond dat bijna geheel uit heide bestond. Samen met zijn vrouw probeerde hij de grond te ontginnen om zodoende een klein boerenbedrijfje te beginnen.

 

Jan Woertel, alias Thuusink-Jaan (1884-1948)

 

Toch bleef hij ook als kleine zelfstandige timmerman doorgaan. Over de grens, tot aan Wilsum toe, had hij zijn klanten. ’s Morgens voor dag en dauw liep hij naar de bouwplaats, alwaar hij alle werkzaamheden met de hand verrichtte. Er kwamen tijdens de lange werkdagen geen machines aan te pas. In die dagen kreeg men de planken en balken niet netjes kant en klaar aangeleverd, maar moest de timmerman eerst nog de bomen zagen, om ze daarna op de zaagbok met de lange kraanzaag te verwerken tot bouwmaterialen. De balken werden met pen- en gatverbindingen verbonden. Alle gaten werden geboord met de stokboor. Het is bijna onbegrijpelijk dat dit alles gedaan werd zonder enig elektrisch gereedschap. Er spreekt een enorm vakmanschap uit, en dat gold zeker voor Thuusink-Jaan, een bescheiden, rustig en hard werker. Als hij met een hakbeitel op een oude spijker in het hout hakte, duurde het geruime tijd om het gereedschap weer scherp te krijgen. De hele avond was dan bij Woertel het gieren van de slijpsteen te horen. De gereedschapskist was altijd goed gevuld, vooral met profielschaven en veerploegen, waarmee hij groeven in planken maakte.

Als er grote schuren of complete huizen moesten worden gebouwd, werkte Thuusink-Jaan vaak samen met timmerman Willem Ekkelenkamp (van de Baas). Willem, en later zijn zoon Albert Ekkelenkamp, hadden vele jaren een aannemersbedrijf in Radewijk. Naast het grotere werk vervaardigden zij verschillende gebruiksvoorwerpen. Zo maakte Jan Woertel ooit een kribje voor een pasgeboren kindje. Vanwege de krappe behuizing van de mensen werd het gemonteerd aan het voeteneind van de bedstee. Bij overlijden maakte de timmerman een lijkkist. De planken daarvoor lagen vaak vanaf het huwelijk al klaar op de zolder. Deze planken werden huishoudplanken of schreneholt genoemd. Tijdens de Spaanse griep, aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, stopte Jan Woertel met dat werk, omdat teveel mensen uit zijn klantenkring kwamen te overlijden. Hij had het daar erg moeilijk mee. Een boerentimmerman stond letterlijk aan de wieg en aan het graf…

 

Het echtpaar Hinderkien ten Bosch en Jan Woertel, genietend van een warme zomeravond.

 

De vrouw van Jan Woertel, Hinderkien, gaf aan veel Radewijker meisjes handwerk- en naailes. Dat gebeurde meestal in de wintermaanden, omdat er op de boerderij dan wat minder te doen was. Jan werd in 1948 tijdens het repareren van een wagenwiel onwel en overleed diezelfde dag op 64-jarige leeftijd. Weduwe Hinderkien overleefde hem vele jaren en stierf op 76-jarige leeftijd in 1967.

 

Persoonskaart van Thuusink-Jaan.

 

Kadastrale geschiedenis

Legger 4894/4: Sectie D-634. Bouwland en heide (6,33 ha). Eigendom van Harm Woerthuis of Woertel en Aaltien Theussink. Zij zijn op 7 augustus 1878 getrouwd te Wilsum en bewoonden vanaf hun huwelijk het erve Mas in Radewijk.

 

Het braakliggende perceel D-634, anno 1881 (kadastrale hulpkaart).

 

Kadastrale veldwerkkaart, ca. 1875. Het perceel sectie D-634 was eigendom van Jan Frans Heinrich Rusken en Maria Angela Gebben.

 

In 1913 bouw woning en ontginning.

 

Scan van originele bouwtekening, anno 1913 (bron: gemeentearchief Hardenberg).

 

Over op:

 

Kadastrale hulpkaart, anno 1914.

 

Veldwerkkaart, anno 1915.

 

Legger 4894/28: Huis, een-derde bouwland en twee-derde heide. In 1922 verkoop. Over op:
Legger 8618/1: Sectie D-634. Huis, bouwland en heide in ’t Radewijkerveld (6,33 ha). Eigendom van Jan Woerthuis of Woertel en echtgenote Hinderkien ten Bosch. In 1924 stichting. Over op:
Legger 8618/2: Huis, schuren, bouwland en heide. In 1928 stichting. Over op:
Legger 8618/5: In 1929 bouw van de Participant. Over op:

 

Kadastrale hulpkaart, anno 1929.

 

Veldwerkkaart, anno 1929.

 

Legger 8618/6: Twee huizen, bouw- en weiland en heide, ‘Midden in Radewijk’. In 1930 bijbouw. Over op:
Legger 8618/7: Twee huizen, schuren, bouw- en weiland en heide. In 1933 sloping van de Participant. Over op:
Legger 8618/8: Huis, bouwland en heide. In 1933 sloop en stichting. Over op:
Legger 8618/9: Huis, schuur, bouwland en heide. In 1934 redres, sloop en stichting. Over op:

 

Kadastrale hulpkaart, anno 1934.

 

Legger 8618/10: Nieuwe sectie D-1516. Huis, werkplaats, bouw- en weiland. In 1936 sloping. Over op:
Legger 8618/11: Huis, schuren, bouw- en weiland. In 1951 verval vrijdom. Over op:
Legger 8618/13: Huis, schuren, bouw- en weiland. In 1953 gedeeltelijke vernieuwing. 

 

Foto van de boerderij van Thuusink-Jaan (Woertel), ca. 1950-1955.

Legger 8618/14: In 1957 boedelscheiding. Over op:
Legger 12886/1: Sectie D-1516. Huis, schuren, bouw- en weiland. Eigendom van Gerhard Woertel en echtgenote Gerridina Meijerink. Zij zijn op 20 oktober 1944 getrouwd in Hardenberg. In 1959 stichting. Over op:
Legger 12886/3: In 1965 stichting. Over op:
Legger 12886/4: In 1980 opgenomen in de ruilverkaveling. Over op:
Legger 20097/1: Sectie Y-136. Boerderij, erf en cultuurgrond (9,53 ha). Verkoop klein deel van perceel. Over op:
Legger 20097/4: Sectie Y-747 (later Y-1089, Y-1136 en Y-1202). Huis, erf, tuin, schuren, bouwland en grasland (9,38 ha), eigendom van J. Woertel en J. van der Veen.

 

Het vroegere boerderijtje van Thuusink-Jaan (Woertel). Rechts op de voorgrond het restant (de kelder) van het jachthuis de Participant.