Heerjansland

Heerjansland is een typische ontginningsboerderij met grote rode kap uit 1939, gelegen in het voormalige veengebied ten zuiden van Kloosterhaar. De boerderij is ontworpen door de Dedemsvaartse architect Karel Adrianus Hakkert, in opdracht van de heer mr. Hendrik Hermanus Reyers uit Den Haag die fortuin had gemaakt in Nederlands-Indië en als investering een pachtboerderij liet bouwen in Kloosterhaar. De boerderij kreeg aanvankelijk de naam Bintang, wat ster betekent.

 

Prentbriefkaart van de boerderij ‘Heerjansland’.

 

De bouwkosten werden indertijd geschat op 18.000 gulden. Typerend is de grote landbouwschuur en de situering van de koeien- en paardenstal, als uitbouw halverwege de schuur. Dit deel was meestal een onderdeel van de grote schuur. Opvallend is de kamer en suite en de slaapkamer op de begane grond in het woonhuis-gedeelte. Dit deel heeft zich bij dit type boerderij losgemaakt uit het bedrijfsgedeelte en zou bij latere boerderijen helemaal verzelfstandigen van de schuur.

Het begon allemaal in 1930 toen Reyers, in zijn functie van bestuursvoorzitter van de Nutsspaarbank, in aanraking kwam met enkele hypotheekaanvragen in de streek rond Bergentheim. De aanvragers wilden met dat geld grond aankopen om die vervolgens te (laten) ontginnen en er een boerenbedrijf te stichten. De nieuwsgierigheid was gewekt en Reyers liet zich op de hoogte stellen. Hij werd met paard en wagen door het ontginningsgebied tussen Bergentheim en Kloosterhaar rondgeleid en zag hoe woeste grond werd omgewerkt tot vruchtbare landbouwgrond. Hij kocht maar liefst 121 hectare afgegraven veen van de Veenderij Van Roijen. De Heidemij werd belast met het in cultuur brengen ervan. Reyers en zijn zoon waren geregel in de buurt om te zien of het werk vorderde en als het even kon, probeerde zoon Jan zich ook voor de ontginning te interesseren.

De Vechtstreek, een van de plaatselijke weekkranten, deed op 24 oktober 1936 verslag van die belangrijke werken: De Van Royenswijk krijgt door de talrijke ontginningen van den laatsten tijd een florissant aanzien, ook door de mooie boerderijen die daar zijn gebouwd. Door mr. Reyers te Den Haag is een belangrijk stuk grond ter grootte van 67 hectare aldaar aangekocht om te worden ontgonnen. Met werklozen uit de gemeente Almelo is met deze ontginning een aanvang gemaakt, daar als gevolg van de vele werkobjecten de gemeente Ambt Hardenberg niet een voldoende aantal werklozen voor deze belangrijke ontginning kan leveren…

De heer Reyers had de kans gegrepen om in het veenlandschap iets nieuws te bouwen. Hij had dan ook zijn plannen doorgezet, ondanks de mening van sommige van zijn Haagse kennissen die ernstig aan zijn verstandelijke vermogens hadden getwijfeld. De uitvoering van zijn plannen maakte zijn aanwezigheid vaak nodig. Al vrij snel ontstond de behoefte aan een permanent onderkomen om de werkzaamheden te kunnen coördineren. Uiteindelijk kreeg de behoefte gestalte in de bouw van het landhuis De Oldhorst, even ten zuiden van Heerjansland.

De in 1939 aan de Groenedijk verrezen boerderij werd uiteindelijk genoemd naar zoon Jan: Heerjansland. Een jaar later waren de ontginningen voltooid en kon het land in gebruik genomen worden. De eerste pachter van de boerderij was Harm J. Pots uit Ommen. Hij vertrok enkele jaren later om te worden opgevolgd door Willem Withaar. Heerjansland kreeg de bestemming van een gemengd bedrijf met de nadruk op veeteelt, alhoewel die wel heel bescheiden begon met één koe om te voorzien in de eigen behoefte aan melk. De stichter van de boerderijen en landhuis De Oldhorst overleed in 1955, op 72-jarige leeftijd. Van de erfgenamen had eigenlijk alleen zoon Jan zoveel betrokkenheid met Kloosterhaar en omgeving dat hij het familiebezit wilde voortzetten. Als griffier van de Hoge Raad der Nederlanden werd het combineren van die functie en het beheer van de beide boerderijen op den duur toch te zwaar, zodat Heerjansland begin jaren tachtig van de vorige eeuw van de hand werd gedaan. Sindsdien wordt de boerderij bewoond door de nieuwe eigenaren, de familie Middendorp.

 

Voorgevel van de kapitale ontginningsboerderij Heerjansland, deels verscholen in het groen (fotograaf: E. Wolbink, anno 2007).