het Katabben of de Katerije

Notaris Antoni van Riemsdijk verbleef op 10 juli 1820 op den huize den Filsterburgh, numero 12 in de buurtschap Holtheeme, op verzoek van Anna Maria Aleida Adams genaamd Scholten, weduwe en boedelhoudster van Martinus Henricus Wilhelmus Antonius Mittendorff. De notaris maakte die dag een boedelinventaris op. Tot de onroerende goederen behoorde o.a. de katerstede het Eggengoor in ’t Holthemerbroek (aktenr. 194, scan 227).

Overijsselsche courant, 30 april 1824.

De katerstede het Katabben was aan het begin van de negentiende eeuw bekend als ‘de Katerije’, zoals o.a. blijkt uit een bewaard gebleven verkoopakte van de hand van notaris Swam te Gramsbergen (aktenrs. 69 en 70, scans 44 e.v.). De akte is gedateerd 11 mei 1824 en betreft de definitieve toewijzing van bij opbod verkocht onroerend goed. De veiling was gehouden op verzoek van eigenaren Harmen Hendrik Quae en diens echtgenote Anna Maria Aleida Adams genaamd Scholten. Zij was weduwe van Martinus Henricus Wilhelmus Antonius Mittendorff. Het eerste perceel was bij de veiling verbleven aan Jan de Vries, landbouwer te Baalder, voor een bedrag van f. 525,- 

Fragment uit notariële akte van de veiling van de Katerije. Jan Hendriks Roelofs bood bij inzate 400 gulden, maar Jan de Vries mijnde het bij afslag op 525 gulden.

De aankoop van de katerstede moest gefinancierd worden. Daartoe sloot Jan de Vries een hypotheek. De akte is gedateerd 21 februari 1825. Enkele passages daaruit:

Voor ons Willem Swam, openbaar notaris in het kanton Hardenbergh, resideerende ter stede en gemeente Gramsbergen, compareerde Jan de Vries, landbouwer woonachtig te Baalder en dezes ehevrouwe Annegien Eggengoor. Verklarende bij deze tegenswoordige acte, zo tezamen als ieder afzonderlijk, opregt en deugdelijk schuldig te zijn aan Jan Harmen Michiel, koopman wonende te Ringe, kerspel Emmelenkamp, graafschap Bentheim, koningrijk Hanover, eene kapitale somma van driehonderd Nederlandsche guldens, wegens eene door denzelven aan hun gedane geldlening ter zelfder somma in comptante gelden.

Belovende … zich solidairlijk te verbinden en speciaallijk te verhypothekeren en ten speciaalen onderpande te stellen, hun comparanten eigendommelijke katerstede, de Katerije genaamd, leggende in ’t Holthemerbroek, bestaande in een woonhuis en ongeveer 150 Nederlandsche roeden zaailand en 21 dito roeden groengrond, alsmede een-vierde whaarregt in de markte van Holtheeme en Den Velde, invoegen zoals door hun comparanten op den elfden der maand meij 1824 van de erven Mittendorff te Holtheeme is aangekogt, wordende thans bemeijerd door Derk Eggengoor.

Opmerkelijk is dat in bovengenoemde akte (aktenr. 105, scan 32 e.v.) uit begin 1825 duidelijk vermeld staat dat Jan en Annegien getrouwd waren. Toch zouden ze pas op 22 juni 1826 (een jaar later dus) trouwen voor de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Gramsbergen. Hun eerste kind was al geboren op 29 augustus 1824 in Baalder. Op 30 oktober 1826 werd hun tweede kind geboren, maar dan in Holtheme. Kennelijk zijn ze nog in 1825 of begin 1826 verhuisd van Baalder naar hun eigendommelijke katerstede ‘de Katerije’.

In 1832 was het huis en erf volgens het kadaster eigendom van landbouwer Jan de Vries en echtgenote Annegien Eggengoor. Zij kregen acht kinderen. We vinden ‘het Katabben’ in 1832 gesitueerd in de zgn. ‘Holthemer Eggen’ in sectie D no. 258 op legger nr. 458. 

458/2: Huis en erf. In 1871 verkoop. Over op:
1832/2: Eigendom van Hermannus de Vries en echtgenote Janna Klinge (zie register van overschrijving hypotheken deel 25/509). Zij waren op 4 mei 1859 getrouwd te Gramsbergen en kregen acht kinderen.

Op 14 juni 1879 verleed notaris Hilbrand van Barneveld te Gramsbergen een hypotheekakte op verzoek van Janna Klinge, weduwe van Hermannus de Vries. Zij verklaarde 400 guldens te hebben geleend van de heer Georg Anton Rudolph Nieuhoff, winkelier te Gramsbergen. Als onderpand voor de teruggave van het geleende bedrag en de rente vestigde ze het recht van hypotheek op de onverdeelde helft in een huis en erf, met bouwland, weiland, heide en veengrond te Holtheme (aktenr. 1492, scan 203).

Na het jong overlijden van Hermannus (hij werd maar 46 jaar), hertrouwde Janna op 23 april 1880 te Gramsbergen met Lucas Stroeve. Hij was op zijn beurt al weduwnaar van Aaltjen Bouwmeester. Huisnr. E-39 in ’t Holthemerbroek. In 1897 verkoop. Over op:

Fragment van kadastrale minuutkaart, anno 1880.

3088/2: Eigendom van Jan de Vries en echtgenote Hilligje Kampman (zie register van overschrijving deel 428 nr. 56). Zij waren op 22 mei 1896 getrouwd te Gramsbergen en kregen zes kinderen. Huis en erf, met schuurtje. In 1904 boedelscheiding. Over op:
3371/2: Eigendom van weduwe Hilligje de Vries-Kampman en mede-eigenaren (zie register van overschrijving deel 488, nr. 55). In 1928 werd de oude boerderij gesloopt. Over op: 3371/35.
3371/34: Sectie D-257. In 1928 werd op dit perceel een nieuwe boerderij gesticht, waarna het perceel werd samengevoegd met D-258. Over op: 3371/36.
3371/35: Sectie D-258. Schuur en erf. In 1928 gedeeltelijke sloop en vereniging van percelen. Over op: 3371/36.

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1928. Even ten noorden van het oude huis is op het voormalig perceel D-257 een nieuwe boerderij gesticht.

3371/36: Huis en weiland. Sectie D-3110. In 1938 successie. Over op:
4536/22: Eigendom van Hermannes Kelder en echtgenote Anna Frederika Klok. Zij waren op 9 mei 1919 getrouwd in ’t gemeentehuis te Heemse. Hermannes Kelder was een kleinzoon van Hermannus de Vries en Janna Klinge en een zoon van Annagien de Vries en haar echtgenoot Jan Kelder. Huisnr. E-41 (zie register van overschrijving deel 207 nr. 5365). In 1945 stichting. Over op:
4536/24: Sectie D-3110. Huis, schuur en weiland. In 1950 vereniging van percelen. Over op:
4536/29: Sectie D-3405. Huis, schuur, bouw- en weiland en weg. In 1951 en 1960 bijbouw. In 1961 verkoop. Over op:
5875/1: Eigendom van Jan Kelder (geb. 01-12-1919). Het levenslang vruchtgebruik behoorde aan zijn ouders Hermannes Kelder en Anna Frederika Klok. Huisnr. E-41. In 1969 verkoop. Over op: 
5875/3: Sectie D-3959. Huis, schuren, bouw- en weiland. In 1969 verbouw. Over op:
5875/4: In 1980 opgenomen in de ruilverkaveling.

Het Katabben is nu geadresseerd aan de Doorbraakweg 53 en functioneert als zorgboerderij ’t Oolderluk Hoes.