den Toorn

In 1798 wordt ‘den Tooren’ – voor zover bekend – voor het eerst vermeld in de archieven. We zien op 30 september van dat jaar in het doopboek van Hardenberg de aantekening dat Jan Hendrik op de 26e geboren is en vier dagen later gedoopt werd, ‘zoon van Hendrik Brink en Merrichjen Nijzink op ’t erve De Tooren te Holtheme’.

In 1802 werd de katerstede bij opbod verkocht door de Griete Jansen Odink, de weduwe van Albert Brink in Den Velde. De nieuwe eigenaren waren burgemeester Jan Santman Derkszoon te stad Hardenberg en Alexander Bentinck tot Wolda in de graafschap Bentheim, ieder voor de helft. We zien dat de den Toorn dan nog onder het Holthemerbroek wordt geschaard. Op 29 juni 1803 vond de daadwerkelijke overdracht plaats, zoals blijkt uit de daarvan bewaard gebleven akte in de ‘collectie Santman‘.

Dat blijkt ook uit een andere akte in het vrijwillig rechterlijk archief van het Schoutambt Hardenberg, waarbij Jan Klingenberg en echtgenote Aaltjen Klinge uit Den Velde op 26 oktober 1807 de helft van de katerstede ‘den Toorn te Holtheme’ kochten voor 435 guldens en 15 stuivers. De katerstede was bij opbod verkocht tijdens een veiling van de goederen van Ludwig Christoph von Morsey. Deze had de halve katerstede gekocht van Bentinck tot Wolda. Een jaar later, op 1 oktober, vond de daadwerkelijke overdracht plaats.

Op 26 december 1811 registreerde griffier Gerrit Jan Crull te Hardenberg een akte op verzoek van kastelein Derk Odink te Heemse en echtgenote Berendina Rustenberg. Zij verklaarden de halfscheid van hun katerstede den Toorn over te dragen aan landbouwer Jan Klingenberg te Den Velde. Deze had de katerstede op 13 mei 1808 gekocht en er 475 gulden voor betaald (aktenr. 127, scan 205).

Op de oudste kadastrale kaart van 1832 vinden we ‘de Toorn’ geplaatst onder Loozen en den Velde, in het zgn. ‘Holthemerveld’ in sectie E no. 473 op legger 238. Het was toen volledig eigendom van familie Klingenberg. Het huidige adres van den Toorn is Rondweg 17 in Holtheme.

Fragment van oorspronkelijke minuutkaart, anno 1832.

238/3: Sectie E-473. Huis en erf. Eigendom van de nazaten van Jan Klingenberg die op 20 februari 1828 gestorven was. Hij was op 9 april 1809 te Laar getrouwd met Aaltjen Klinge.

Notaris Willem Swam passeerde in 1849 een hypothecaire akte (zie toegang 122, inv.nr. 1559, scans 41 e.v.), waarin Aaltjen Klinge, weduwe van Jan Klingenberg, met haar schoonzoon Gerrit Jan Klinge en dochter Geesjen Klingenberg, verklaarden 1000 guldens te hebben geleend van zadelmaker Jan Hesterus Aleidanus Kramer en echtgenote Willemina Christina Boerrichter, en van Johanna Margaretha Boerrichter, allen wonende te Coevorden. Als onderpand stelden ze hun vaste goederen, gelegen in de buurtschap Holtheme, bestaande in een huis en erf met deszelfs grond en wheere, den Toren genaamd, bekend onder het kadastraal sectie E numero 473, met de daarbij liggende zaai- en groenlanden.

In 1865 volgde verkoop. Over op:
1045/18: Eigendom van Gerrit Jan Klinge (zie register van overschrijving hypotheken, deel 20, nr. 934). In 1866 verkoop. Over op:
1554/16: Eigendom van zoon Hendrik Jan Klinge en echtgenote Gerritdina Timmer. Zij trouwden op 27 april 1866 in Gramsbergen (zie register van overschrijving hypotheken, deel 21, nr. 980). Na het overlijden van Hendrik Jan (op 27 oktober 1871) hertrouwde Gerritdina op 9 november 1872 in Gramsbergen met Jan Herm Sauvagerd (of Sauvageod), afkomstig uit Emlichheim. Zij werden de nieuwe eigenaren van de Toren. Huisnr. E-30. In 1877 volgde verkoop. Over op:
2196/8: Eigendom van Fennegien Paus, weduwe van Jan Hendrik Ekenhorst aan de Heesterkante (zie register van overschrijving hypotheken, deel 275, nr. 99). Zij waren op 27 september 1843 te Laar getrouwd. Huisnr. E-30. In 1903 successie. Over op:
3339/9: Eigendom van Jan Ekenhorst en Jennigje Breman te Laar. In 1910 stichting. Over op:
3339/29: Huis, schuren en erf. In 1911 stichting. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1911.

3339/31: Nieuwe sectie E-2589. Huis, schuren en bouwland. In 1914 sloop en stichting. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1915.

3339/32: In 1923 boedelscheiding. Over op:
4238/17: Eigendom van Hendrikus Ekenhorst en echtgenote Johanna Klasing, woonachtig in ’t Laar (zie registers van overschrijving hypotheken, deel 680, nr. 154). Na het overlijden van Hendrikus hertrouwde Johanna met Gerard Kaalmink. In 1932 boedelscheiding. Over op:
4668/17: Eigendom van Jenni Ekenhorst en Jantine Ekenhorst, minderjarigen te Laar (zie registers van overschrijving hypotheken, deel 784, nr. 32). In 1938 sloop en herbouw. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1940.

4668/19: In 1949 verkoop. Over op:
5291/11: Eigendom van Johan Nijeboer en echtgenote Jennegien Reins (zie register van overschrijving hypotheken, deel 944, nr. 16). Zij waren op 19 september 1919 getrouwd te Heemse. In 1950 overgang en vereniging van percelen. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1950. De kadastrale sectie is gewijzigd van E naar D.

5291/12: Nieuwe sectie D-3427. Huis, schuren, bouw- en weiland. In 1963 stichting. Over op:
5291/20: In 1970 verbouw. Over op:
5291/22: In 1970 verkoop. Over op:
6368/6: Eigendom van Albert Nijeboer (geb. 21-05-1922) en echtgenote Hendrika Jonkhans. In 1980 opgenomen in ruilverkaveling.