Stationskoffiehuis Kampman

rijksmonument
Gemeentelijk monument: Hessenweg 9, anno 2007 (fotograaf: E. Wolbink, Hardenberg).

Het initiatief tot het aanleggen van stoomtramwegen in deze regio kwam in 1880 van de heren Henri Boers en Eduard Lebaigue. Zij vroegen in december aan de gemeenteraad van Ambt Hardenberg om de aanleg en exploitatie financieel te ondersteunen met een jaarlijkse subsidie voor een periode van twintig jaren. De tramlijn zou dan worden aangelegd tussen Zwolle en Coevorden, via Dalfsen, Ommen, Stad Hardenberg en Gramsbergen en een andere vanaf Dedemsvaart, langs de vaart door Lutten naar Gramsbergen. De raad besloot in te stemmen met het verzoek van de ondernemers.

Willem baron van Ittersum, burgemeester van Stad Hardenberg, reageerde op het besluit en verzocht namens zijn gemeente om het besluit zo te wijzigen dat de subsidie verstrekt zou worden als de lijn vanaf Dedemsvaart zou worden aangelegd tot aan het Jachthuis en van daar over het Heemserveen naar Heemse, in plaats van langs de vaart naar Gramsbergen. Van Ittersum schreef letterlijk: Het lijdt geen twijfel dat onze gemeente bloeit door het meerdere vertier hetwelk de tramweg zal teweegbrengen. Een petitie van dokter Hendrik Theodor Mauritz Koster, gesteund door 101 inwoners uit Dedemsvaart, Lutten en Slagharen om het verzoek niet op te volgen, vond geen gehoor bij de raad. Met negen tegen drie stemmen werd besloten de subsidie beschikbaar te stellen voor het gewijzigd tracé naar Heemse.

Toch zou het plan van Boers en Lebaigue niet ten uitvoer komen. Pas in 1884, toen Jan Daniël Ruys uit Dedemsvaart een verzoek richtte aan de provincie Overijssel om zijn initiatief te steunen, kwam er schot in de zaak. De eerste vergadering werd in januari 1885 belegd door de initiatiefnemers. Daarbij waren onder andere aanwezig jhr. Gijsbert Christiaan Junius van Hemert, mr. Willem Jan baron van Dedem en Carel Piek. Later werd Gerard de Meijier, notaris te Heemse, aan het gezelschap toegevoegd om de plannen uit te werken. In het voorjaar van 1886 werd met de aanleg begonnen. Op 23 december van dat jaar werd de lijn naar Heemse in gebruik genomen. Uit het archief van Ambt Hardenberg blijkt dat het bestuur zeer ingenomen was met die weldaad, omdat zij daardoor is ontrukt geworden aan den treurigen staat van afzondering waarin zij zoolang, als van de wereld gescheiden, heeft doorgebracht…

Korte tijd later ontving het gemeentebestuur een brief: Geeft met verschuldigden eerbied te kennen Gerrit Kampman, landbouwer en tapper, wonende te Heemse, dat hij voornemens is, om in het huis staande te Heemse voornoemd, sterken drank in het klein te verkoopen, in de beide voorkamers en keuken van gemeld perceel. Op 21 juni 1887 verleenden burgemeester en wethouders de gevraagde vergunning.

Kastelein Gerrit Kampman was veertien jaar eerder gehuwd met Grietje Broekroelofs uit Radewijk. Samen kregen ze acht kinderen. Het nieuwe café werd het Stationskoffiehuis genoemd. Hiermee speelde Kampman slim in op de behoefte van reizigers die gebruik maakten van het tramstation dat een jaar eerder op enkele tientallen meters afstand van zijn woning verrezen was.

Het herbergiersechtpaar schonk in 1888 een erf met een daarop staand woonhuis aan de gemeente, onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat daar een nieuw raadhuis zou worden gebouwd. En zo geschiedde. Het stationskoffiehuis, gelegen aan het einde van de tramspoorlijn, werd daarmee de overbuur van het gemeentehuis, alweer een economisch slimme zet. Naast het stationskoffiehuis was het veel oudere café Koeslag gesitueerd. De gemeente betrok de ene maand de koffie, thee en andere versnaperingen van Kampman en de andere maand van Koeslag. Evenzo werden de vergaderingen verdeeld. Het stationskoffiehuis was een druk maar klein dorpscafé met een waag waarop meestal varkens werden gewogen. In het café werd dan afgerekend. Vaak was het etablissement ook de plaats waar veilingen werden gehouden. Zo werd het nuttige met het aangename verenigd.

Het café werd in 1912 voorzien van een nieuwe kapconstructie en korte tijd later werd de karakteristieke veranda aangebracht. Na de Eerste Wereldoorlog liep het vervoer per tram sterk terug, veroorzaakt door de enorme recessie en de opkomst van het gemotoriseerd verkeer. De D.S.M. kwam in financiële moeilijkheden en fuseerde in 1936 met de E.D.S. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam nog een opleving van het personenvervoer per tram, maar in 1947 moest men besluit het trambedrijf op te heffen en werd het vervoer per autobus voortgezet. Intussen was het gemeentehuis van Ambt Hardenberg in 1941, door samenvoeging met Stad Hardenberg, raadhuis van de gemeente Hardenberg geworden. Vele huwelijken werden er voltrokken, waarbij de koetsen en paarden van de gasten vaak gestald werden bij café Kampman. De grote stenen haverbakken waaraan de paarden werden vastgezet en waaruit zij haver konden eten, kregen later een nieuwe functie: als bloembakken op het erf.

Kadastrale geschiedenis
Legger 610/5: Sectie B-1586. Veengrond. Eigendom van gemeenteontvanger Berend Nijzink en mede-eigenaren te Heemse. In 1863 stichting en splitsing. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, 25 juli 1863 (sectie B-4418).

Legger 610/7: Nieuwe sectie B-4418. Schuur en erf. In 1878 verkoop. Over op:
Legger 2132/6: Sectie B-4418. Schuur en erf. Eigendom van kastelein en landbouwer Gerrit Kampman en echtgenote Grietje Broekroelofs. Zij zijn op 7 november 1873 getrouwd te Heemse. Huisnr. A-51. In 1880 redres foutieve kadastreering. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, 20 juni 1880 (sectie B-5456).

Legger 4061/1: Nieuwe sectie B-5456. Schuur en erf. In 1883 vereniging van percelen. Over op:

Kadastrale hulpkaart, juli 1883 (sectie B-5605).

Legger 4061/2: Nieuwe sectie B-5605. Schuren en erf. In 1887 verbouw. Over op:

Kadastrale hulpkaart, juni 1887 (sectie B-5733).

Legger 4061/3: Sectie B-5733. Huis, tuin en schuur. In 1888 aanbouw. Over op:
Legger 4061/4: Sectie B-5733. Huis, tuin en stal. In 1889 verval vrijdom. Over op:
Legger 4061/5: Sectie B-5733. Huis, stal en erf. In 1893 stichting. Over op:

Kadastrale hulpkaart, juni 1893 (sectie B-5890).

Legger 4061/6: Nieuwe sectie B-5890. Huis, schuur en erf. In 1900 ruiling. Over op:
Legger 2132/63: Eigendom van kastelein en landbouwer Gerrit Kampman. In 1900 ruiling deel van perceel. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, oktober 1900 (sectie B-6025).

Legger 2132/64: Nieuwe sectie B-6025. Huis, schuur en erf. In 1904 bijbouw. Over op:
Legger 2132/84: In 1905 splitsing, bijbouw en redres. Over op:

Kadastrale hulpkaart, oktober 1905 (sectie B-6246).

Legger 2132/86: Nieuwe sectie B-6246. Huis, schuur en erf. In 1912 verleende de gemeente Ambt Hardenberg vergunning voor verbouw van woonhuis annex café. Over op:
Legger 2132/97: In 1913 bijbouw. Over op:

Kadastrale hulpkaart, december 1913 (sectie B-6246).

Legger 2132/100: In 1915 sloop en herbouw. Over op:

Kadastrale hulpkaart, juni 1916 (sectie B-6246).

Legger 2132/101: In 1919 stichting. Over op:

Prentbriefkaart met links het gemeentehuis van Ambt Hardenberg en rechts het stationskoffiehuis Kampman.

Legger 2132/103: Sectie B-6246. Huis, schuren en erf. In 1923 boedelscheiding. Over op:
Legger 8798/22: Eigendom van de gebroeders landbouwer Gerrit Jan Kampman en caféhouder/landbouwer Gerrit Kampman.

Kadastrale hulpkaart, mei 1929 (sectie B-6246).

In 1930 sloop en herbouw achterhuis.

De bouw van een nieuw achterhuis, anno 1930.

Legger 8798/34: In 1942 verkoop, stichting en redres. Over op:

Prentbriefkaart van het stationskoffiehuis der D.S.M. te Heemse, anno 1943.
Kadastrale hulpkaart, april 1942 (sectie B-7461).

Legger 8798/57: Nieuwe sectie B-7461. Huis, schuren en erf. In 1945 redres. Over op:

Kadastrale hulpkaart, juli 1945 (sectie B-7461).

Legger 8798/58: In 1946 hermeting en vereniging. Over op:

Kadastrale veldwerkkaart, augustus 1946 (sectie O-428).

Legger 8798/62: Nieuwe sectie O-428. Boerderij, café, erf en weiland.

Links het gemeentehuis van Hardenberg en rechts café Kampman, anno 1957.
(Collectie Kampman)
(Bron: collectie Kampman).
Links café Kampman. Rechts schilder De Lange. Op de voorgrond het plein voor het gemeentehuis (Bron: Collectie Kampman).
(Bron: collectie Kampman).

In 1961 successie. Over op:
Legger 13501/15: Eigendom van landbouwer en caféhouder Gerrit Kampman (geb. 09-03-1898) en echtgenote Gesina Annechina Wildeboer. In 1967 verkoop deel van perceel. Over op:

Links dhr. Dozeman en rechts dhr. Kampman voor de veranda van café Kampman (fotograaf: ds. E.J. Loor te Heemse).
Een piqué van Gerrit Kampman tijdens het biljartspel.
Kadastrale hulpkaart, 26 oktober 1967 (sectie O-1020).

Legger 13501/37: Nieuwe sectie O-1020. Huis, café, stal, schuur, erf en weiland. In 1968 splitsing bij overdracht. Over op:
Legger 13501/39: Sectie O-1020. Huis, café, stal, schuren, erf en weiland. In 1969 onteigening deel van perceel. Over op:

Het Noord-Oosten, anno 1969.
Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1969 (sectie O-1139).

Legger 13501/42: Nieuwe sectie O-1139. Huis, café, schuren en erf aan de Hessenweg 10. In 1970 verkoop. Over op:
Legger 15718/8: Nieuwe sectie O-1139. Huis, café, schuren en erf aan de Hessenweg 10. Eigendom van Grietje Kampman en Derk Jan Jonkhans te Radewijk, Pieter Kampman te Heemse, Jantien Kampman en Frederik Hendrik Muller te Rheezerveen en van Gerrit Kampman jr. te Hoogeveen (allen voor 1/4e deel). In 1970 boedelscheiding. Over op:
Legger 14326/6: Sectie O-1139. Huis, café, schuren en erf. Eigendom van landbouwer Pieter Kampman Gzn. (geb. 03-07-1930) en echtgenote Gesina Veldsink. Zij zijn op 11 november 1965 getrouwd te Hardenberg. In 1984 vereniging van percelen. Over op:

Kadastrale hulpkaart, 17 december 1984 (sectie O-2416).


Legger 14326/25: Nieuwe sectie O-2416. Huis, schuren, tuin en erf aan de Hessenweg 9.

Detailopname van de veranda van het gemeentelijk monument, anno 2007 (fotograaf: E. Wolbink, Hardenberg).

© ‘Monumenten in de gemeente Hardenberg’, uitgegeven door de Stichting Historische Projecten, 2008.

2 reacties op Stationskoffiehuis Kampman

  1. Prachtig om een stukje extra geschiedenis te kunnen lezen over de werkzaamheden van mijn overgrootvader, grootvader en vader !!

    1. Dankjewel Piet voor de complimenten! We vinden het heel fijn dat we in de gelegenheid zijn om zoveel mogelijk lokale geschiedenis ‘bijeen’ te brengen op onze website. Dat doen we o.a. dankzij steun van onze volgers, de geïnteresseerden in de historie van Hardenberg en omgeving.

      (U kunt ons helpen met een gift op NL54 ABNA 0594 9483 12 t.n.v. Hesselink o.v.v. SHP)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.