Sectie A-108 (Oosteinde 11/13/15)

Bij de aanvang van het kadaster (anno 1832) werd dit perceel geregistreerd op legger 204 als sectie A-108 (tuin), eigendom van landbouwer Derk Zweers J.H.zn.

Fragment van oorspronkelijke minuutkaart, anno 1832 (Sectie A-107).

Legger 204/1: Sectie A-108. Tuin. Eigendom van landbouwer Derk Zweers J.H.zn. en echtgenote Cornelia van Bruggen. Zij zijn op 21 augustus 1791 getrouwd te Hardenberg. Cornelia stierf op 5 december 1837. In 1846 over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1847 (Sectie A-1091, A-1092 en A-1093).

Legger 204/9: Nieuwe sectie A-1091. Tuin. Eigendom van Derk Zweers, weduwnaar van Cornelia van Bruggen. Over op legger 244/6.
Legger 204/10: Nieuwe sectie A-1093. Huis. en erf. Eigendom van Derk Zweers, weduwnaar van Cornelia van Bruggen. In 1849 verkoop. Over op legger 264/3.
Legger 316/1: Nieuwe sectie A-1092. Huis en erf. Eigendom van kleermaker Albert Bouwkamp (weduwnaar van Aaltjen Zweers) en echtgenote Wubbegjen Middendorp. Zij zijn op 24 augustus 1855 getrouwd te Stad Hardenberg. Huisnr. A-78. Albert overleed op 25 juni 1862. In 1893 boedelscheiding. Over op legger 1423/1.
Legger 264/3: Nieuwe sectie A-1093. Huis en erf. Eigendom van bode Hermannus Zweers Frerikszoon en echtgenote Geertruid Willering. Zij zijn op 5 september 1840 getrouwd te Stad Hardenberg. In 1873 verkoop. Over op legger 939/3.
Legger 244/6: Sectie A-1091. Tuin. Eigendom van Jan Hendrik Zweers Derkszoon en echtgenote Hendrikje Bijleveld. Zij zijn op 7 september 1822 getrouwd te Stad Hardenberg. In 1855 stichting bij verkoop. Over op legger 442/1 en 244/8.

Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant, 15 juni 1855.

In 1855 werd een nieuw joods gebedshuis gebouwd in opdracht van het Israëlitisch kerkbestuur. De rijksoverheid stelde geen financiële middelen beschikbaar. De gemeentebesturen gaven echter wel vergunning af voor het houden van een collecte onder de ingezetenen van Ambt en Stad Hardenberg. De giften leverden volgens de Zwolsche Courant uit die tijd verblijdende uitkomsten op. Op 21 juni 1855 werd de bouw aanbesteed in de tapperij van kastelein Derk Zweers. Het bouwplan bestond uit het realiseren van een kerkgebouw met schoollokaal en badhuis op het kadastraal perceel sectie A-1091. Nog geen half jaar later, op 7 december 1855, kon de nieuwe synagoge al worden ingewijd door opper-rabbijn Fränkel. De belangstelling was bijzonder groot, omdat er ook veel ingezetenen de opening bijwoonden die geen lid waren van de joodse gemeente. Zij hadden allemaal financieel bijgedragen aan de totstandkoming van het nieuwe pand. De Zwolsche Courant schreef over de inwijding:

Na het verlaten van het oude gebouw werden de leden dier gemeente, hunne van elders gekomen geloofsgenoten, het gemeentebestuur van Stad en Ambt Hardenberg, de predikanten van deze en naburige gemeenten en de toonders van toegangsbiljetten door twee directeuren ontvangen en plaatsen aangewezen. Onder het zingen van treffende liederen door den voorzanger, daartoe uit Kampen ontboden, hadden de zeven omgangen van de wetboeken plaats, gedragen door drie leden der gemeente, voorafgegaan door vier kinderen. De dragers gingen onder een prachtigen zijden hemel, die door vier personen gedragen werd. Hierna werd het publiek toegang verleend. De heer opperrabbijn Fränkel beklom vervolgens het spreekgestoelte, schetste in een fraaije gespierde hoogduitsche redevoering het ware doel van dit bedehuis, wees zijnen toehoorderen de voorregten aan, die zij thans genoten, en smeekte eindelijk ‘s Hemels zegen af over alle beden die er gedaan zouden worden, over allen die tot de bouw hadden bijgedragen; met name Z.M. onzen geëerbiedigden Koning, het bestuur van dit gewest en deze stad enz. De onderwijzer der Israëlieten en de heer Kropveld deden achtereenvolgens een gebed en eene aanspraak in de hollandsche taal. Alles werd afgewisseld door gezang en muziek, en in alles straalde de geest van liefde en verdraagzaamheid door. Voorzeker zal deze dag lang in geheugenis worden gehouden bij allen, die hem hielpen vieren.

Nieuwe Rotterdamsche courant, 10 december 1855.

Uit officiële bronnen is bekend dat het stadje Hardenberg in de tweede helft van de negentiende eeuw een zeer bloeiende joodse gemeenschap kende. In 1869 telde men in Hardenberg en omgeving maar liefst zevenenzeventig joodse ingezetenen, van wie sommige politieke en maatschappelijke bestuursfuncties bekleedden.

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1856 (sectie A-1155 en A-1156).
Kadastrale veldwerkkaart, anno 1856 (sectie A-1155).

Legger 244/8: Nieuwe sectie A-1156. Tuin. In 1867 verkoop. Over op legger 515/5.
Legger 442/1: Sectie A-1155. Kerk en erf (synagoge). Eigendom van de Israëlitische gemeente te Hardenberg. Huisnr. A-79. In 1879 vereniging met perceel sectie A-1156. Over op legger 442/3.
Legger 442/2: Sectie A-1156. Tuin. Eigendom van de Israëlitische gemeente te Hardenberg. In 1879 vereniging met perceel A-1155. Over op legger 442/3.

Fragment van aanvullende minuutkaart, anno 1881 (sectie A-1092, A-1093 en A-1469).
Fragment van kadastrale hulpkaart anno 1879 (Sectie A-1469).

Legger 442/3: Nieuwe sectie A-1469. Kerk en erf. In 1883 vereniging van artikelen. Over op legger 1012/3.

Zeer oude foto van het Oosteinde, ca. 1900. Rechts de in 1855 gebouwde synagoge.

Legger 515/5: Sectie A-1156. Tuin. Eigendom van timmerman Zanderie Zweers en echtgenote Jennechien Goris. Zij zijn op 4 mei 1867 getrouwd te Stad Hardenberg. In 1879 verkoop. Over op legger 442/2.
Legger 1423/1: Sectie A-1092. Huis en erf. Eigendom van de ongetrouwde arbeider Jan Bouwkamp. In 1897 verkoop. Over op legger 1509/1.
Legger 939/3: Sectie A-1093. Huis en erf. Eigendom van gemeentebode Frederik Zweers, weduwnaar van Hendrikjen Schutte. Huisnr. A-77. In 1902 bijbouw en vereniging. Over op legger 1639/1.

Nieuw Israëlitisch weekblad, 2 augustus 1901.

Legger 1012/3: Sectie A-1469. Kerk en erf. Eigendom van het Israëlitisch kerkbestuur te Stad Hardenberg. In 1902 nieuwbouw synagoge en redres. Over op legger 1012/9.

Salland’s Volksblad, 10 januari 1903:
Hardenberg. Vrijdag 2 jan. had hier de plechtige inwijding der nieuw gebouwde synagoge plaats. Het gebouw zelve zag er van binnen in allen eenvoud vriendelijk en gezellig uit. De banken waren ruim en gemakkelijk en van weerszijden straalde er een overvloed van licht binnen. Rustig brandden de kaarsen op de luchters. Toen het half 1 sloeg, werden de deuren gesloten. Daar weerklinken de belletjes der heilige rollen en als ze binnen worden gedragen, van uit het koor het: ‘Gezegend is hij, die daar komt in den naam des Heeren’, natuurlijk dan op z’n Hebreeuwsch. De dragers wachten tot het lied is geeindigd, dan gaan ze weer voort en ondertusschen heft het koor een psalm der dankhulde aan. Daarna worden de Wetsrollen in de Heilige Arke geplaatst. De opperrabijn herdenkt den afgestorvenen der gemeente, jammer in ’t Hebreeuwsch, en ook ons programma gaf ons hierin geen opheldering. Nu opent de opperrabijn de arke weer, terwijl het koor zingt. De Wetsrollen worden er uitgenomen en het dragen ervan om de biema begint (de biema is de verhevenheid midden in de Synagoge waarop het koor staat). Tot zevenmaal geschiedt een ommegang Onder elken ommegang wordt er een psalm gezongen. Voor de dragers der Heilige Wetsrollen uit loopen twee meisjes in ’t wit gekleed ‘al looverkens strooiend’. Elke ommegang wordt weer door andere personen verricht. De zeven ommegangen zijn afgeloopen. De dragers der Wetsrollen stellen zich voor de Biema en de voorzanger zingt alleen een loflied, gevolgd door het aanheffen door gansch het koor van Ps. 24. De opperrabijn plaatst ze nu weer in de arke en het koor heft aan: ‘Rust nu Eeuwige onder de tienduizenden, voortkomende uit de duizenden Israels’ enz. Nu neemt de heer J. Bromet het woord. Hij roept al de aanwezigen een welkom toe. Hij gedenkt den vorigen synagoge als een ouden vriend. Gaat in ’t kort haar geschiedenis na. Ze verviel, zooals alles op aarde. Hij herhaalt het tot stand komen der nieuwe, dankt architect en bouwlieden en geeft dan het woord aan den opperrabijn van het ressort Overijssel, den weleerwaarden heer S.J.S. Hirsch. Enz. De voorzanger trekt nu het rood pluche voorhang weg van voor de arke en opent de deuren. De opperrabijn plaatst er zich voor en spreekt het gebed voor het Koninklijk huis uit. De ark wordt weer gesloten. Nog kan hieraan worden toegevoegd dat de leden der gemeente in het gebouw der openbare school te Hardenberg, dat hun daartoe was afgestaan, een feestelijke samenkomst hielden die zaterdagavond 8 uur aanving en lang duurde. Ook nog zondagavond werd in dit zelfde gebouw door hen feest gehouden.

Prentbriefkaart van ’t Oosteinde. Rechtsachter staat de op vrijdag 2 januari 1903 plechtig ingewijde nieuwe synagoge, gebouwd op dezelfde locatie als haar voorganger.
Kadastrale hulpkaart, anno 1904 (sectie A-1785).
Fragment van kadastrale veldwerkkaart, anno 1904 (sectie A-1785).

1012/9: Nieuwe sectie A-1785. Kerk, schuurtje en erf. In 1906 redres. Over op legger 1012/10: Nieuwe sectie A-2037. Kerk, schuur en erf. In 1943 verkoop. Over op legger 2708/6.
Legger 1509/1: Sectie A-1092. Huis en erf. Huisnr. A-78. Eigendom van timmerman Gerrit Zweers. In 1902 splitsing en stichting. Over op legger 1509/2 en legger 1639/1.
Legger 1509/2: Nieuwe sectie A-1732. Huis en erf. In 1905 sloop en herbouw. Over op legger 1509/3.
Legger 1509/3: Sectie A-1732. In 1906 herbouw en redres. Over op legger 1509/4.

Kadastrale hulpkaart, anno 1906 (sectie A-2037, A-2039 en A-2040).

Legger 1509/4: Nieuwe sectie A-2039. Huis en erf. In 1909 stichting. Over op legger 1509/5.
Legger 1509/5: Sectie A-2039. In 1910 stichting en splitsing. Over op legger 1509/6 en legger 1910/1.

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1910 (sectie A-2229 en A-2230).

Legger 1509/6: Nieuwe sectie A-2229. Huis en erf. In 1930 bijbouw. Over op legger 1509/13.
Legger 1509/13: Sectie A-2229. In 1941 successie. Over op legger 2171/8.
Legger 1639/1: Sectie A-1733. Huis en erf. Eigendom van gemeentebode Frederik Zweers en consorten. In 1906 redres. Over op legger 1509/4 en legger 1639/2.
Legger 1639/2: Nieuwe sectie A-2040. Huis en erf. In 1909 herbouw. Over op legger 1639/3.
Legger 1639/3: Sectie A-2040. In 1910 verkoop. Over op legger 1896/4.
Legger 1896/4: Sectie A-2040. Huis en erf. Eigendom van gemeentebode Frederik Zweers. In 1910 herbouw en vereniging. Over op legger 1910/1.
Legger 1910/1: Nieuwe sectie A-2230. Huis en erf. Eigendom van gemeentebode Frederik Zweers en mede-eigenaar timmerman Gerrit Zweers. In 1922 successie. Over op legger 1509/10.
Legger 1509/10: Sectie A-2230. Eigendom van timmerman Gerrit Zweers. In 1930 inwendige vertimmering. Over op legger 1509/14.

Fragment van kadastrale minuutkaart, anno 1932 (sectie A-2057, A-2229 en A-2230).

Legger 1509/14: Sectie A-2230. Huis, schuren en erf. In 1941 successie. Over op legger 2171/9.
Legger 2171/8: Sectie A-2229. Huis en erf aan ’t Oostereinde. Eigendom van timmerman Gerrit Zweers en echtgenote Zwaantje Martens. Zij zijn op 19 mei 1893 getrouwd te Stad Hardenberg. Gerrit overleed op 4 februari 1941. Het jaar erop vond boedelscheiding plaats. Over op legger 2980/4.
Legger 2171/9: Sectie A-2230. Huis, schuren en erf. Eigendom van idem. In 1942 boedelscheiding. Over op legger 2980/5.
Legger 2708/6: Sectie A-2037. Bergplaats, schuurtje en erf. Eigendom van rijwielhersteller, radiohandelaar en elektricien Berend Hindrik Nijkamp te Balderhaar in Pruissen en echtgenote Fenna Hermina Aleida Vorrink. Zij zijn op 7 juni 1934 getrouwd in Uelsen. In 1943 belastbaarstelling. Over op legger 2708/8: Sectie A-2037. In 1947 rechtsherstel. Over op legger 3139/1.
Legger 2980/4: Sectie A-2229. Huis en erf. Eigendom van timmerman/kantoorbediende Hermannus Zweers en consorten. In 1949 splitsing. Over op legger 2980/8.
Legger 2980/5: Sectie A-2230. Huis, schuren en erf. Eigendom van idem. In 1949 boedelscheiding. Over op legger 3212/2.
Legger 2980/8: Sectie A-2229. Huis en erf. In 1950 scheiding en vereniging. Over op legger 3212/4 en legger 3211/3.
Legger 3139/1: Sectie A-2037. Bergplaats, schuur en erf. Eigendom van de Nederlandse Israëlitische gemeente te Almelo. In 1948 verkoop. Over op legger 2060/26.

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1951 (sectie A-3141, A-3142 en A-3143).

Legger 3211/3: Nieuwe sectie A-3142. Huis en erf. Eigendom van Hendrikje Zweers. In 1965 verkoop. Over op legger 3825/1.
Legger 3212/2: Sectie A-2230. Huis, schuur en erf. Eigendom van ambtenaar Hermannus Zweers, Oosteinde 15. In 1951 verleende de gemeente vergunning voor de verbouw van de woning (en vereniging). Over op legger 3212/4.
Legger 3212/4: Nieuwe sectie A-3143. Huis, schuren, werkplaats en erf. In 1952 sloping en gedeeltelijke vernieuwing. Over op legger 3212/5.
Legger 3212/5: Sectie A-3143. In 1967 verkoop en vereniging. Over op legger 3212/7.
Legger 3212/7: Nieuwe sectie A-4039. Huis, schuur en erf. In 1969 hermeting enz. Over op legger 3212/8.
Legger 3212/8: Sectie A-4039. Huis, schuur en tuin. In 1977 verkoop. Over op legger 4508/1.
Legger 2060/26: Sectie A-2037. Bergplaats, schuurtje en erf. Eigendom van de gereformeerde kerk (synodaal) te Hardenberg. In 1950 gedeeltelijk vernieuwd en verandering bestemming. Over op legger 2060/28.

De vroegere synagoge, in gebruik als verenigingsgebouw van de gereformeerde kerk. Bij juwelier en horloger Barnard hangt een grote klok aan de gevel.
Entree van de voormalige synagoge.

Legger 2060/28: Sectie A-2037. Verenigingsgebouw en stalling. In 1951 verbouw en vereniging. Over op legger 2060/29.
Legger 2060/29: Sectie A-3141. Kerk en bouwland. In 1967 vereniging. Over op legger 2060/38.
Legger 2060/38: Nieuwe sectie A-4038. Kerk en erf. In 1972 verkoop. Over op legger 4192/1.
Legger 3825/1: Sectie A-3142. Huis en erf. Eigendom van horlogemaker Arie Barnard (geb. 18-06-1923) en echtgenote Hendrika Sophia Pouwliena Fredriks. Zij zijn in 1955 getrouwd te Hardenberg. Op 2 januari 1961 hadden zij het pand Oosteinde 13 betrokken. In 1982 verkoop deel van perceel. Over op legger 3825/4.
Legger 3825/4: Nieuwe sectie A-4784. Gedeelte garage, erf, winkel, huis en schuur. Oosteinde 13.

Het Oosteinde met de vroegere synagoge, hier in gebruik als babyzaak Bambino van de familie Bark (1972-1980).

Legger 4192/1: Sectie A-4038. Kerk en erf. Eigendom van manufacturierster H. Pullen, echtgenote van A. Bark. In 1979 verkoop. Over op legger 4586/1.
Legger 4508/1:
Legger 4586/1: Sectie A-4038. Kerk en erf. Eigendom van Wijnand Vastgoed BV te Krimpen aan de Lek. In 1980 verkoop. Over op legger 4678/1.
Legger 4678/1: Sectie A-4038. Kerk en erf. Eigendom van Wijnand & Partners Projectontwikkelaars BV te Dieren. In 1981 verkoop. Over op legger 4720/2: Sectie A-4038. Kerk en erf. Eigendom van Bouwprojektenburo Van Dijk BV te Stad Delden en van Stichting Bijzondere Woningbouw te Amersfoort. Oosteinde 11. In 1981 sloping. Over op legger 4720/4.
Legger 4720/4: Sectie A-4038. Bouwterrein. In 1982 verleende de gemeente Hardenberg vergunning om ter plekke winkelgalerijen te bouwen met 28 bovenwoningen (geadresseerd aan de Admiraal Helfrichstraat).