Bolks

Bij de aanvang van het kadaster, anno 1832, was de locatie van de huidige Haarweg 60 nog woest en ledig. Het maakte deel uit van een groot heidegebied dat eigendom was van de gezamenlijke markegenoten van Brucht. Bij de verdeling van die marke ontstond het kadastraal perceel sectie F-418. Daarop stond al een boerderij, gelegen in ’t zogenaamde Bruchter Onderveld, op de grens van het Koeveen en de Geerhoek, aan de bronnen van de Bergentheimerbeek, zoals blijkt uit de kadastrale hulpkaart anno 1861. Het perceel was toebedeeld aan de erven van mr. I.A. van Royen. Vanaf 1870 was het boerderijtje eigendom van de familie Bolks…

 

Jannes Bolks en echtgenote Arendina Waterink.

 

Jannes Bolks, de tweede eigenaar van het boerderijtje, was geboren op 29 januari 1866 in Brucht. Tijdens de militaire dienst was hij als huzaar ingedeeld bij de lichte cavalerie. Na zijn diensttijd werkte hij als voerman bij dokter Gerrit Willem van Riemsdijk in Hardenberg. Jannes was een fervent jager. In de herfst van 1941 schreef de Overijsselsche Courant:

Brucht. De oudste jachtaktehouder in de gemeente Hardenberg, de heer Jannes Bolks, landbouwer en jager, reeds 75 jaren oud, smaakte het genoegen den eersten jachtdag op patrijzen, met zijn mede-jager H. Mulder 25 stuks te schieten. Bolks heeft gedurende zijn leven heel wat wild geschoten, is nog zeer kras en vlug ter been, terwijl nog niemand hem het schieten verbetert. Op zijn hogen leeftijd heeft hij nog een vaste hand. Hij hoopt nog vele jaren de jacht te kunnen beoefenen!

Ook is uit overlevering bekend dat hij het jagen tot op hoge leeftijd voortzette. Zijn mede-jagers posteerden hem dan in een sloot met het geweer in de aanslag. Hij hoefde enkel te wachten tot er een haas voorbij kwam! Jannes stond verder bekend als wonderdokter. Hij trok kiezen met een tangetje dat hij van dr. Van Riemsdijk had overgenomen en van wie hij zeker ook het kunstje had afgekeken! Op de deel stond een stoel waar de patiënt plaats moest nemen en dan werd de zieke kies getrokken; kosten 20 cent. Dokters namen daar 60 cent voor, maar veel prijsbewuste mensen kwamen uit de wijde omtrek bij Bolks. Jannes overleed in 1950, op 84-jarige leeftijd. Hij ligt begraven naast zijn echtgenote op het oude kerkhof Nijenstede aan de Stationsstraat in Hardenberg.

 

Portret van Jannes Bolks (1866-1950), daterend uit ca. 1930, gemaakt door fotograaf Hendrik
Mulder, kruidenier en caféhouder in Bergentheim.

 

(Met dank aan: mw. J. Luisman-de Jonge, Hardenberg)

Kadastrale geschiedenis

Legger 54/34: Sectie F-418. Heide. Eigendom van de marke Brucht. In 1861 markeverdeling. Over op:

 

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1861.

 

Legger 1433/149: Sectie F-684. Huis en erf. Eigendom van de erven van mr. I.A. van Royen. In 1870 verkoop. Over op:
Legger 2127/29: Eigendom van Jan Berend Bolks en echtgenote Johanna Maria Warnderink te Heemse. In 1873 verkoop. Over op:
Legger 3154/15: Sectie F-684. Huis en erf. Huisnr. B-49. Eigendom van jongere broer Hendrik Jan Bolks en echtgenote Hendrikjen Waterink. Zij zijn op 3 april 1862 getrouwd te Heemse. In 1879 verval vrijdom. Over op:
Legger 3154/17: In 1895 stichting schuur. Over op:
Legger 3154/23: Sectie F-684. Huis, schuur en erf. In 1896 stichting. Over op:
Legger 3154/24: In 1899 verval vrijdom.
Legger 3154/27: Sectie F-684. Huis, schuur en erf. Huisnr. B-49. In 1905 boedelscheiding. Over op:
Legger 6330/5: Eigendom van Jannes Bolks en echtgenote Arendina Waterink. Zij zijn op 18 september 1890 getrouwd te Heemse.

Op 14 juni 1918 schreef het Sallands Volksblad:
Hedennacht brandde door een onbekende oorzaak de boerderij van Js. Bolks te Brucht tot den grond toe af. Het vee, 5 koeien, 2 vaarzen en 2 kalveren, benevens 2 motten met biggen kwamen jammerlijk in de vlammen om. Naar we vernemen was een en ander verzekerd. Een belangrijke schadepost voor den eigenaar in dezen duren tijd!
Die dure tijd was natuurlijk het gevolg van de Wereldoorlog die op dat moment al vier jaar in alle hevigheid woedde. Hoewel Nederland verschoond bleef van oorlogsgeweld, waren de prijzen wel enorm gestegen.

In 1918 herbouw boerderij na brand en bijbouw. Over op:
Legger 6330/23: In 1933 stichting schuur. Over op:
Legger 6330/27: Arendina Waterink overleed op 19 maart 1936, op 71-jarige leeftijd en werd begraven op ’t kerkhof Nijenstede in Hardenberg. In 1937 stichting stookhok. Over op:
Legger 6330/28: In 1943 boedelscheiding. Over op: 
Legger 11297/2: Sectie F-684. Huis, schuren en erf op ’t zgn. Koeveen. Eigendom van Hermannus Bolks Jzn. (geb. 05-12-1893) en echtgenote Jennigje Gerrits. Zij zijn op 23 mei 1924 getrouwd te Heemse. In 1947 gedeeltelijke vernieuwing. Over op:
Legger 11297/13: In 1956 bijbouw. Over op:
Legger 11297/17: In 1963 boedelscheiding. Over op:
Legger 13911/2: Huisnr. B-71. Eigendom van Jannes Bolks (geb. 03-02-1929) en echtgenote Johanna Harmanna Zwijze. Zij zijn op 6 juni 1958 getrouwd te Hardenberg. In 1972 bijbouw. Over op:
Legger 13911/14: In 1980 opgenomen in de ruilverkaveling. Over op:
Legger 20293/7: Nieuwe sectie AB-598.