de Bo

Vanouds vielen de buurtschappen ten zuiden van de Vecht onder de kerk van Hardenberg. De boeren uit de buurtschap Bergentheim legden de kerkgang ’s zondags meestal met de koets af, terwijl de meiden en knechten te voet gingen. Na de ochtenddienst keerde een aantal kerkgangers huiswaarts, terwijl anderen in Hardenberg bij familie of kennissen het middagmaal gebruikten, zodat ze ook de middagdienst konden bijwonen. Aan dit gebruik kwam begin twintigste eeuw gedeeltelijk een eind door de bouw van een kerkje in Bergentheim dat onder de hervormde gemeente van Hardenberg behoorde. Het was ontworpen door de Zwolsche architect H. Meijerink. De hervormde gemeente had grond kunnen kopen van de Veenderij Van Roijen. De eerste bouwvergunning werd al in 1910 verleend. Toch zou in 1913 een gewijzigd plan ingediend worden en ook dat werd vergund. Beide bouwvergunningen zijn bewaard gebleven in het archief van de voormalige gemeente Ambt Hardenberg.

Prentbriefkaart van de in 1913 gebouwde eerste hervormde kerk te Bergentheim.

In maart 1913 werd de bouw aanbesteed ten huize van R. Raak te Bergentheim. De laagste inschrijver was A. de Boer uit Coevorden voor 7823 gulden en hem werd de opdracht gegund.

Eind 1913 werd het kerkje in het voormalige ontginningsgebied in gebruik genomen. Het Salland’s Volksblad schreef op 10 oktober:

Naar wij vernemen zal de inwijding van het nieuwe kerkgebouw alhier van de Ned. Herv. gemeente te Hardenberg plaats hebben op zondag 26 oktober. Tot hulpprediker is benoemd de eerwaarde heer W.F. Jonkers cand.

Dezelfde krant schreef op 31 oktober:
Zondag 26 october was het voor de bewoners van Bergentheimerveld een blijde dag, daar het nieuwe kerkgebouw der hervormden voor ’t eerst in gebruik werd genomen. Een groote menigte vulde het nette kerkje en velen konden geen staanplaats meer verkrijgen. Ds. Westhoff van Hardenberg opende dit samenzijn en schetste in korte trekken het ontstaan van dit kerkgebouw in deze opkomende veenkolonie. Vervolgens besteeg ds. Schrieke van Enschede, als president van het provinciaal kerkbestuur, het spreekgestoelte en hield een rede. Ds. Westhoff dankte ten slotte allen die door hun finantieelen steun de stichting van dit nette gebouw hadden bevorderd en verder den architect, opzichter, aannemer enz. voor de uitvoering van dit werk. A.s. zondag hoopt de beroepen hulpprediker, de heer Jonkers van Gasselternijveen, zijn ambt te aanvaarden.

De bewoners aan het kanaal in Bergentheim waren zeer ingenomen met hun kerk, maar de boeren uit de buurtschap – het tegenwoordige Oud-Bergentheim – waren er niet allemaal even blij mee. Zij bleven voor een deel in Hardenberg ter kerke gaan. Dat waren de mensen die zich gebonden voelden aan tradities en vasthielden aan het oude. Die band met Hardenberg werd pas na de Tweede Wereldoorlog minder sterk, toen er ook in Bergentheim zelf een keus aan winkels was gekomen en men niet meer voor alles naar Hardenberg hoefde.

Begin 1938 werd het kerkje aan het kanaal Almelo-De Haandrik al te klein. Uitbreiden was geen optie en daarom werd een commissie gevormd om te komen tot nieuwbouw (de huidige Oosterkerk). In De Vechtstreek van 4 februari 1939 werd de openbare aanbesteding van de nieuwbouw en het verbouwen van het bestaande kerkje tot vergaderlokaliteit bekend gemaakt. De oude kerk werd jaren later, in 1965, grondig verbouwd en kreeg de naam De Bo.

Kadastrale geschiedenis
Legger 2980/1181: Sectie H-2234. Huis, schuur en veen in ontginning. Eigendom van de Veenderij Erven mr. I.A. van Royen, gevestigd te Zwolle. In 1913 verkoop en stichting. Over op:

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1913 (sectie H-2426).

Legger 5340/10: Nieuwe sectie H-2426. Kerk en bouwland op ’t Veen. Eigendom van de Nederduitsche Hervormde gemeente te Hardenbergh. In 1914 splitsing voor belastbaarstelling. Over op:
Legger 5340/12: Nieuwe sectie H-2468. Kerk en erf op ’t Veen. In 1919 verkoop. Over op:
Legger 8207/1: Eigendom van de Nederduitsch Hervormde Gemeente te Bergentheim.

Fragment van kadastrale hulpkaart, anno 1937 (sectie H-2468).

In 1941 verval vrijdom.
Legger 8207/6: Sectie H-2468. Vergaderlokaal, catechisatielokaal en erf.

Fragment van kadastrale veldwerkkaart, anno 1944 (sectie H-3391).

Legger 8207/7: Nieuwe sectie H-3391. Kerk, pastorie, lokaal en tuin.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort (fotograaf: J.P. de Koning).