Hendrikus Gerrits Beenen

Hendrikus Gerrits Beenen (1775-1834) was een hoofdonderwijzer die les heeft gegeven aan de openbare lagere school te Holthone.


Hendrikus Gerrits is geboren in 1775 in het dorp Heemse en daar gedoopt in de hervormde kerk (de Witte- of Lambertuskerk) op 21 mei van dat jaar. Hij was een zoon van Gerrit Everts en Hermpjen Egberts Beenen. Hendrikus trouwde op 2 februari 1821 te Ambt Hardenberg met Martha Dorgelo, dochter van schoolmeester Gerrit Dorgelo uit Heemse.

Hendrikus Gerrits (naderhand Beenen) werd op 6 oktober 1801 benoemd tot onderwijzer te Holthone door J.G. Pruim, Schout van het Schoutambt Hardenberg, Gramsbergen en Heemse. Eigenlijk was hij helemaal niet geschikt om les te geven. Dat blijkt uit onderstaand ‘diploma’, afgegeven op 5 maart 1806 door het Departementaal Schoolbestuur van Overijssel, waarin staat: dat dezelve weinig aanleg heeft tot den post van onderwijzer der jeugd en vrij onkundig is. Kennelijk was er geen betere kandidaat voorhanden en daarom besloot de commissie hem schoorvoetend een magere voldoende te geven. Echter, bij de minste of geringste klacht van de districtsschoolopziener zou Gerrits opnieuw examen moeten doen! Dit zegt veel over hoe het onderwijs op het platteland er vroeger voor stond. De uitgestrektheid van het schoutambt Hardenberg maakte dat de kindertjes uit de buurtschappen óf ver moesten lopen naar een school in Heemse, Gramsbergen of Hardenberg, óf ze hadden het ‘geluk’ dat ze dichtbij huis les kregen in een vaak klein en provisorisch ingericht schoollokaaltje. De onderwijzers die in de buurtschappen les gaven, waren vaak tot die functie ‘veroordeeld’, omdat ze bijvoorbeeld lichamelijk zwak waren en niet in staat waren zware arbeid te verrichten. 

In het archief is een briefje bewaard gebleven van de hand van meester Gerrits, gericht aan ’t Departementaal Bestuur van Overijssel, gedateerd 15 november 1804:
“Hendricus Gerrits, schoolmeester van Holthoone in ’t Schoutämpt Hardenbergh, neemt de vrijheid … hier in te zenden de … gerequireerde bewijzen; allezins met nederig verzoek om alnu aan hem rem(onstran)t ten spoedigsten te verleenen de nodige ordonnantie ter bekoming der twee jaaren tractement ad vijfentwintig gulden ’s jaars, hem over de jaaren verschenen geweest martinij 1802 en 1803 competerende als schoolm(eeste)r van Holthone; met aanwijzing van een comptoir alwaar hij ’s jaarlijksch in ’t toekomstige hetzelve zal kunnen ontvangen”.

Meester Beenen bleef het schooltje in Holthone trouw en stierf in het harnas. Hij overleed op 58-jarige leeftijd, op 30 april 1834 in zijn geboortedorp.